İş analistleri için güzel tekniklerden biri aslında. 5 kere neden sorusunu sormak aslında Japon felsefesinden geliyor. Adamlar ard arda neden nden diye sorarak problem veya bilginin kaynağına ulaşmaya çalşıyorlar. Bu teknik ilk olarak Sakichi Toyoda tarafından kullanılmaya başlamış ve sonra Toyota firması tarafından da uygulanmaya başlamış. Bu jopanlarda var bir hikaye adamlar böyle farklı teknikler bulmuşlar. İlginç…

İlk olarak problemin ne olduğunu bir cümle haline getirerek başlıyoruz. Bu çok önemli. Diğer bir önemli konu ise ifade ettiğimiz problemin (cümlenin) gerçekten de doğru olması.  Aksi durumda yanlış bir ifade ile başlarsak sonunda doğru bir sonuç elde edemeyiz. Amacımız kök nedeni bulmak.

Sonra, problem cümlesine bakarak problemin neden oluştuğunu sorarak başlayalım. İlle de 5 kere neden diye sormamız gerekmiyor bazen 3. soruda da kök nedeni bulabiliriz.

Şimdi en sevdiğim örnekleme metodu ile size bir örnek vermek istiyorum:

Problem ifademiz şu : ” Araba çalışmıyor?”

 

  1. Araba neden çalışmıyor veya neden durdu?Problem-Solving
    1. Motor fazla ısınmış.
  2. Neden aşırı ısınma olmuş?
    1. Motor içinde yeterli yağlanma olmamış.
  3. Neden yeterli yağlanma olmamış?
    1. motor yağ pompası yeterli yağ pompalayamamış
  4. Neden pompalayamamış?
    1. Yağ pompası girişi tıkanmış
  5. Neden tıkanmış?
    1. Çünkü motor yağ filtresi çok eski olduğu için yağı filtre etme özelliğini kaybetmiş.

Şimdi bu örnek biraz basit ama temelde çalışan bir metod. Ama şunuda unutmamak gerekir: Bir iş analisti olarak görevimiz ihtiyaçları tespit etmek ve bunun için çeşitli metodları kullanmak. Dolayısı ile bu metodda da  herşeye sadece neden? diyerek cevap verirsek karşımızdaki insanın bize olan güvenini yitiririz. Bu sebeple neden sorusunu yöneltirken elde olan veriler analiz edilerek neden diye sormak lazım.

Bazen bu sorular karşısında birden çok cevap alabilirsiniz. O zaman herbir cevabı tek tek kontrol etmeniz gerekecek.

 

Önemli Not:  Aklınıza şöyle bir soru gelebilir: “Lan böyle basit birşeyi bilsem ne olur bilmesem ne olur. Zaten ben bunu yapıyorum” Aslında çok doğru bir soru hemen cevap vereyim.

Her ne kadar iyi bir iş analisti olsakta işi doğası gereği cancanlı kelimeleri ve teknikleri her zaman bilmekte fayda var. Şimdi gidip iş birimine sizinle Toyota da kullanılan 5 Why yani 5 Neden tekniğini uygulayacağız demek var. Gelin bakalım sorun neymiş bulmaya çalışalım demek var. Bu tip tekniklerin bazıları sizin için gerçekten yeni bir şey olabilir. Olmayanları da cancanlı isimleriyle bilmek lazım.